Przeskocz do treści

Opis charakterystyki opakowań po jogurtach

wyniki badań pracy magisterskiej

Przebadano 21 opakowań małych (70%) i 9 opakowań dużych (30%). W przedniej części opakowania widnieje nazwa produktu, której styl pisma charakterystyczny jest dla danego producenta, następnie nad nazwą produktu –nazwa producenta i znak firmowy oraz zależnie od składu twierdzenia takie jak: zawiera wapń, naturalne źródło wapnia, żywe kultury bakterii, 1,5% tłuszczu, bez cukru, z polskiego mleka czy nawet sugerowana cena – teraz 1,19 zł. Wszystkie te elementy słowne uzupełnia delikatna szata graficzna, charakterystyczna dla danego produktu najczęściej przejawiająca się w kolorach zieleni, niebieskiego, białego rzadziej żółtego. Dodatkowo umieszczona w kolorze czerwonym informacja, podkreśla jej ważność oraz ma za zadanie zwrócić uwagę i zachęcić w ten sposób konsumenta do kupna. Najczęściej są to informacje typu: promocja 20 g gratis, teraz 1,19 zł lub 0% tłuszczu. Producenci często używają tej metody, gdyż są oni świadomi, że taka informacja może wywołać chęć nabycia dobra niemal w trybie natychmiastowym. Także zależnie od producenta stosowane są różne sposoby umieszczania informacji w bocznych częściach opakowania. Niekiedy umieszczane są one razem jako całość po jednej stronie a niekiedy po obu stronach, zależnie od treści, którą producent przeznaczył do umieszczenia na opakowaniu.

Na każdym opakowaniu podstawowe informacje jak: nazwa produktu, data minimalnej trwałości do spożycia, skład, dane producenta, zawartość netto oraz warunki przechowywania były jak najbardziej zgodne i prawidłowo zamieszczone zgodnie

z Rozporządzeniem. Oprócz podstawowych wymaganych informacji producenci na opakowaniach umieszczają także m.in. telefon kontaktowy oraz adres internetowy ( e-mail), krótkie twierdzenia zdrowotne, których treść zależna jest od wielkości opakowania.

Na opakowaniach producenta A i B brak było informacji o kraju, w którym produkt został wyprodukowany. Sugerować mogłaby to jedynie informacja na opakowaniach firmy A -,,z polskiego mleka”. Opakowania producenta B także nie miały informacji  o  kraju,  w którym jogurt został wyprodukowany, natomiast zestaw informacji na opakowaniach producenta C był jak najbardziej kompletny. W przypadku małych opakowań jogurtu (150 g, 175 g) oczywiste jest, że treść musi pokryć się z miejscem przeznaczonym na jej umieszczenie w związku z tym na 21 małych opakowań 5 charakteryzowało się pismem, które uniemożliwiało przeczytanie treści informacyjnej, gdyż uległo rozmazaniu

Rozwój placówek wielkopowierzchniowych

Proces technologiczny sprzedaży detalicznej daje się sprowadzić do 7 elementów:[1] lokalizacja sieci, asortyment sklepów, metoda obsługi, system logistyczny, procedury pomocnicze, wyposażenie techniczne, rodzaj budowli. Każdy z tych elementów można opisać za pomocą co najmniej trzech wariantów: np. asortyment bezproblemowy, częściowo wybieralny, wybieralny; lokalizacja: szczebel niski, średni, wysoki itd.. Przy uproszczonym założeniu 3 wariantów można wyróżnić, aż 3^7=2187 możliwych  metod sprzedaży. W rzeczywistości istnieje jednak tylko 5% tej liczby sklepów. Tak więc widać jak mało rozwinięty jest rynek i jak wiele można jeszcze wprowadzić zmian i ulepszeń. Poniżej pokrótce omówione są poszczególne rodzaje placówek sprzedaży detalicznej (tabela 1.3.1).

Pierwszą grupę, którą przedstawia tabela jest grupa sklepów z rozwiniętą obsługę. Jest to najstarsza grupa sklepów. Charakterystyczne dla niej jest to, iż oparte są one na różnych odmianach tradycyjnej obsługi. W obecnej chwili sklepy takie już nie występują. Rodzaje:[2]

– Sklep specjalistyczny, branżowy – sklep sprzedający towary jednej grupy towarowej lub branży wraz z uzupełniającymi usługami. Z reguły są to małe sklepy do stu kilkudziesięciu m². Asortyment jest wąski, ale dość głęboki. Jedną z odmian są sklepy, które sprzedają towary tyko jednej marki-sklepy firmowe. Są to przeważnie artykuły wybieralne, okresowego zakupu. Wyjątkiem od tego są sklepy mięsne, piekarnicze i cukiernicze gdzie są towary codziennego użytku. Zlokalizowane są zazwyczaj przy centrach handlowych. Zaś spożywcze spotykane są też w rozproszonej lokalizacji. Występuje tu pełna obsługa, która nastawiona jest na fachowe doradztwo przy wyborze spośród głębokiego asortymentu. Cechą charakterystyczną jest podkreślenie wizualizacji ekspozycji i obecność lady lub jej namiastki. Ceny są raczej  wysokie. Dostępne są następujące usługi: gwarancyjne i pogwarancyjne, dostawy do domu, udzielanie kredytu. Ważnym elementem jest kompetentna i fachowa kadra pracownicza.

Odmianami tego sklepu są:

▪ Salon specjalistyczny – jest tu pogłębiony asortyment zazwyczaj z węższych dziedzin. Towarzyszy temu podwyższony standard obsługi i wystroju wnętrza. Zlokalizowane są zazwyczaj w śródmieściach.

Tabela 1.3.1 Rodzaje punktów sprzedaży detalicznej

Rodzaje podstawowe Odmiany lub rodzaje uzupełniające
A. Sklepy z rozwiniętą obsługą  
Sklep specjalistyczny Salon specjalistyczny
  Butik (boutique)
  Bazar
  Sklep kolonialny (delikatesy)
  Trafika
Drug-store  
B. Powszechne sklepy samoobsługowe
Minisam  
Sam  
Supereta  
Supersam Convenience store
 

 

Sklep dyskontowy
  Up-scale supermarket
C. Uniwersalne wielkopowierzchniowe sklepy samoobsługowe
Uniwersam 3-d store
  Combination store
  Sklep-magazyn
Hipersam (megasam) Supersam-magazyn
  Amerykański hipermarket
D. Domy towarowe i handlowe
Uniwersalny dom towarowy Basement store
  Shop-in-ihe-shop
  Rack-jobbing
  Depot
Powszechny dom towawrowy  
Problemowy dom handlowy  
E. Sklepy z pogranicz innych form handlu
Hurtowo-detalczny  
Cash & carry  
Catalogue showroom  
Phone-in-drive-in-store  
Sklepobus samoobsługowy  

Źródło: J.Chwałek, Nowoczesny sklep, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s.117

▪ Butik – jest to forma zarezerwowana dla saloników mody. Oferuje ona odzież aktualnie modną. Zlokalizowane są zazwyczaj w pasażach i ciągach handlowych w centrach miejskich. Ceny są zróżnicowane. Obsługa leży na pograniczu preselekcji i rozwiniętej obsługi tradycyjnej. Lada jeżeli jest to tylko pomocniczo, do wypisywania paragonów, pakowania towarów itp..

▪ Bazar – asortymentem są tu towary wybieralne, epizodycznego zakupu z różnych branż, lecz z jednego kraju pochodzenia. Artykuły upominkowe, wyposażenia wnętrz itp. Najczęściej z krajów azjatyckich (Turcja, Iran, Indie, Chiny, Japonia).

▪ Sklep kolonialny – oferuje owoce, używki i przyprawy. Jest to sklep z pełną obsługą, wzorowany na dawnych sklepach. ” Sklep jak za dawnych lat”.

– Drug store – sklep wielobranżowy z artykułami i usługami codziennego zakupu o wydłużonym czasie pracy, aż do cyklu całodobowego. Wielkością  nie różni się od sklepu specjalistycznego. Oferuje artykuły pierwszej potrzeby: leki, artykuły drogeryjne i spożywcze, używki, książki, prasę i pamiątkarskie. Jest to typowo amerykański sklep. Zlokalizowany jest miejscach przepływu ludzi np. stacje benzynowe, skrzyżowanie głównych dróg, przystanki środków komunikacji miejskiej. Połączona jest tu metoda samoobsługi z tradycyjną obsługą. Towary oferowane są  po średnich lub trochę wyższych cenach. Cechą charakterystyczną jest występowanie choćby małej gastronomii oraz publicznego telefonu.

W Europie odmianą tego sklepu były trafiki, jednak nie sprzedawały one leków, a artykuły drogeryjne w bardzo wąskim i płytkim asortymencie.

Drugą grupą opisaną w tabeli są powszechne sklepy samoobsługowe. Cechą charakterystyczną sklepów tego typu jest metoda obsługi, forma budowlana oraz dominacja w asortymencie towarów bezproblemowych codziennego i masowego zakupu. Sklepy te są nastawione na zaspokajanie potrzeb masowego odbiorcy. Rodzaje sklepów:[3]

– Minisam – mały sklep samoobsługowy z podstawowymi artykułami żywnościowymi codziennego zakupu. Powierzchnia ich nie przekracza 120m². Oferują żywność pakowaną, pieczywo świeże i asortyment towarów nieżywnościowych codziennego zakupu ograniczony do niewielu artykułów higienicznych i drogeryjnych. Zlokalizowane w dzielnicach o małej koncentracji popytu, wsie; rozproszona. Samoobsługa, mała ilość personelu na zmianie. Poziom cen średni.

– Sam – sklep samoobsługowy na najniższym szczeblu lokalizacyjnym z szerokim, ale płytkim asortymentem towarów żywnościowych. Powierzchnia sprzedażowa nie przekracza 250m² najczęściej ok.150m². W asortymencie występują zarówno artykuły spożywcze pakowane jak i  świeża żywność. Lokalizacja rozproszona, przeważnie w dzielnicach o zwartej budowie, w lokalnych ciągach handlowych. Występuje tu samoobsługa z elementami obsługi tradycyjnej (stoiska ze świeżą żywnością). Ceny średnie, a także poniżej średniego poziomu.

– Supereta – sklep powszechny samoobsługowy na podstawowym szczeblu lokalizacyjnym z szerokim i pogłębionym asortymentem towarów żywnościowych, w tym świeżego mięsa i wędlin. Powierzchnia sprzedażowa waha się pomiędzy 250, a 400 m², zabudowa pawilonowa wolnostojąca. Asortyment bogatszy  ok. 3-4 tyś. artykułów. Ok.50% obrotów sklepu to świeża żywność i artykuły nieżywnościowe pierwszej potrzeby. Zlokalizowana jest w centrach ośrodków handlowo- usługowych w luźno zabudowanych dzielnicach. Jest to pierwszy sklep z opisanych, który stosuje wózki samoobsługowe. Do tej pory używane były koszyki. Ceny kształtują się na średnim poziomie.

Odmianą tego sklepu jest convience store. Podstawową różnicą jest to, iż convience store  nastawiony jest przede wszystkim na świeżą żywność, jednak jest to płytki asortyment ok. 2500-3000 artykułów. Jest to sklep o wydłużonym czasie pracy. Nastawiony na klientów późno kończących pracę, zmotoryzowanych. Właśnie dlatego sklepy te zlokalizowane są przy stacjach benzynowych z punktami drobnych usług motoryzacyjnych np. myjnia wulkanizacja.

– Supersam – duży sklep samoobsługowy z pełnym wyborem towarów żywnościowych, znaczącym udziałem towarów świeżych oraz podstawowym asortymentem artykułów gospodarstwa domowego. Są to sklepy o powierzchni sprzedażowej ok. 400-1500 m². Wyróżnia się to dwa typy sklepów: typ-A od 600 do 1000 m², typ-B 1100-1200 m². Powierzchnia sprzedażowa stanowi ok. 80% powierzchni użytkowej. Są to najczęściej wolno stojące pawilony, ale także podziemia lub partery domów towarowych, lub zabudowane podwórka, oficyny.  W typie-A asortyment jest podobny do asortymentu superet. W typie-B występuje już ponad 4500 artykułów żywnościowych. Są tu także: używki, środki czystości, kosmetyki, tekstylia, artykuły gospodarstwa domowego, rośliny ozdobne. Typ-B zlokalizowany jest zazwyczaj w centrach i ośrodkach handlowych na szczeblu międzyosiedlowym i dzielnicowym, gdyż nastawione są na klientów zmotoryzowanych. W tych sklepach oferowane są usługi szybkiej gastronomii oraz drobne usługi naprawcze. Ceny kształtują się na poziomie poniżej średniego.

Odmiany:

▪ Sklep dyskontowy – jest to uproszczona odmiana supersamu. Charakteryzuje się  niskimi cenami, które może oferować dzięki temu, iż zredukował do minimum koszty. Spartański wystrój, towary umieszczone w pudłach na podłodze, brak półek, ograniczony do minimum personel. Sklep nastawiony jest na zmotoryzowanych klientów, którzy robią zakupy raz w tygodniu. Asortyment tych sklepów jest wąski, ograniczony do towarów paczkowanych. Jeśli chodzi o towary nieżywnościowe o bardziej wybieralnym charakterze to sprzedawane są tam towary, które są „szlagierami cenowymi”. Placówki te zlokalizowane są w centrach i ośrodkach handlowych oraz większych skupiskach sieci handlowej.

▪ Up-scale-supermarket – jest to jakby przeciwieństwo sklepów dyskontowych. Występują tu wysokie ceny. Spowodowane jest to staranniejszym i bogatszym wystrojem wnętrza, świeżością zakupów i ich jakością, dużym wyborem towarów oraz rozbudowanymi usługami posprzedażowymi.  Są to sklepy zorientowane na grupę bogatszych nabywców.

Trzecią grupę sklepów tworzą uniwersalne wielkopowierzchniowe sklepy samoobsługowe. Jest to grupa najdynamiczniej rozwijających się sklepów w ostatnim czasie. Przekraczają one 1500 m² powierzchni sprzedażowej. Skierowane przede wszystkim do klientów posiadających własne samochody. Oferują kompleksowe rodzinne zakupy zarówno produktów codziennego zakupu, jak i epizodycznego. Są to placówki oferujące najszerszy asortyment. Zlokalizowane są przeważnie w podmiejskich centrach i ośrodkach handlowych. Chociaż ostatnio coraz częściej tworzone są centrach śródmiejskich i dzielnicowych dużych miast oraz gęściej zaludnionych ośrodkach powiatowych, a nawet gminnych. Rodzaje:[4]

– Uniwersam – wielkopowierzchniowy sklep samoobsługowy z artykułami codziennego i okresowego zakupu. Inaczej zwany supr-store. Powierzchnia sprzedażowa wynosi od 1500 do 4000 m² i stanowi ok. 77% powierzchni użytkowej. Są to przede wszystkim wolno stojące parterowe hale przemysłowe (rzadziej dwupoziomowe z parkingiem na dachu). Jeśli chodzi o strukturę asortymentową to jest ona podoba  do tej z supermarketu typu-B, lecz liczy ona    ok. 30-45 tyś. artykułów. Rozszerzony jest asortyment towarów okresowego zakupu (odzieży, obuwia i drobnego sprzętu gospodarstwa domowego). Lokalizowane są w podmiejskich lub dzielnicowych ośrodkach handlowych średniej wielkości. Obsługa ma tu charakter preselekcyjny. Sklepy te oferują wiele usług dodatkowych. Przykładowo mogą to być: punkty

gastronomiczne, stacja benzynowa, filie bankowe, biura podróży, pralnie bawialnie dla dzieci, fryzjera itp.. Poziom cen raczej niski. Odmiany:

▪ Deep-discount-drug-store (3d-store) – to sklep funkcjonujący w Stanach Zjednoczonych. Charakterystyczne cechy tego sklepu to: średnio o połowę niższy poziom marży w stosunku dosuper-storów, pogłębiony asortyment w branżach charakterystycznych dla drug-storów. Artykuły żywnościowe stanowią ok. 15-20% asortymentu. Obejmuje mniejszy promień obsługi niż drug-store.

▪ Combination store (uniwersam kombinowany) – jest to rozszerzona wersja uniwersamu, występuje tu punkt apteczny, a artykuły nieżywnościowe stanowią co najmniej 25% asortymentu.

▪ Sklep-magazyn – jest to ulepszony sklep dyskontowy. Oferuje powyżej 1500 artykułów. Wzbogacony jest o usługi, których sklep dyskontowy nie oferował.

– Hipersam (super-warehouse) – sklep samoobsługowy, wielkopowierzchniowy, łączący w sobie cechy domu towarowego i sklepu dyskontowego. Przeciętna powierzchnia sprzedażowa wynosi ok. 8000 m², czasem wynosi nawet 30000 m², co stanowi tylko 75% powierzchni użytkowej. Zlokalizowane są w podmiejskich i regionalnych ośrodkach handlowych. Asortyment oferowany obejmuje praktycznie wszystkie artykuły uniwersalnego domu towarowego. W ofercie jest od 60 do 150 tyś. artykułów. Przeważa tu samoobsługa zbliżona do preselekcji, choć występują tu elementy sprzedaży według wzoru, pełna obsługa z wysokim stopniem wizualizacji. Hipersam obudowany jest licznymi butikami i sklepami z asortymentem wybieralnym, punktami gastronomicznymi itp.. W sklepach tego typu ceny są zdecydowanie poniżej średniej z licznymi promocjami i ofertami specjalnymi. Odmiany:[5]

▪ Supersam-magazyn – jest to wersja amerykańska. Łączy ona w  sobie sklep-magazyn z super-storem. Oferuje większy zakres usług i towarów. Posiada własną piekarnię i garmażerię. Ich powierzchnia sprzedażowa jest większa niż 4000 m², a obroty roczne 15mln $.

▪ Amerykański hipermarket – łączy w sobie cechy domu towarowego i superstoru. Powierzchnia min. To 6000 m², zaś na asortyment składa się ok. 30 tyś. pozycji towarowych.

Pozycją czwartą w tabeli są domy towarowe i handlowe. Charakterystycznymi cechami tych sklepów są: typ budowli, lokalizacja w śródmieściach lub dzielnicach miast, preselekcyjna metoda obsługi i przede wszystkim nastawienie na zakupy dla przyjemności, a nie dla codziennego zaopatrzenia domu. Rodzaje:

– Uniwersalny dom towarowy – wielkopowierzchniowa placówka sprzedaży detalicznej, obejmująca towary okresowego i epizodycznego zakupu co najmniej 5 branż i liczący co najmniej 2500 m² powierzchni sprzedażowej. Średnia wielkość sklepów tego typu to 7000-8000 m². Zajmują one przeważnie budynki do 5 pięter wkomponowane w zabudowę śródmiejską, a także w centra handlowe. Jeżeli chodzi o asortyment to w zależności od wielkości jest większy lub mniejszy. Jednak sklepy te kładą nacisk na branże takie jak: odzież lekka i ciężka, obuwie, tekstylia i galanterię odzieżową. Te cztery branże tworzą ok. 35-40% obrotów uniwersalnego domu towarowego. Często występuje tu sam lub supersam, który tworzy ok. 15-20% obrotów sklepu. Duże sklepy oferują średnio 150 tyś. artykułów. Najczęściej lokalizowane są w centrach wielkomiejskich, miejskich lub dzielnicowych. Występują także w podmiejskich centrach handlowych. Obsługa jest tu oparta na preselekcji, która zresztą została wymyślona właśnie w tych sklepach. Występują tu także inne odmiany: według wzorów – stoiska kosmetyczne, obsługa pełna, obsługa rozwinięta- towary luksusowe, samoobsługa – sam lub supersam. W uniwersalnych domach towarowych można wyróżnić jeszcze cztery rodzaje PSD[6]:

▪ Basement-stores – są to wydzielone stoiska, które sprzedają towary tanie, przecenione lub resztówki. Stoiska te lokalizowane są zazwyczaj w podziemnych kondygnacjach, często w okolicach samu lub stoisk z artykułami gospodarstwa domowego.

▪ Shop-in-shop – osoby trzecie dzierżawią stoiska i prowadzą działalność na własny rachunek.

▪ Rack-jobbing – są to wydzielone, małe regały firmowe, urządzone przez producenta, ale prowadzone przez dom towarowy na zasadach komisowych.

▪ Depot – stoiska firmowe sprzedające według zasady butikowej głównie odzież i galanterię.

– Uniwersalne domy towarowe oferują usługi dodatkowe, przede wszystkim serwis gwarancyjny, usługi kredytowe, transportowe (dostawy do domu klienta), a także usługi gastronomiczne, biura podróży, obsługa bankowa, usługi naprawcze, fryzjerskie itp.. Ceny kształtują się na średnim poziomie (raczej wyższym). Odmiany:

▪ Odzieżowe domy handlowe – ograniczające swój asortyment tylko do artykułów z dziedziny mody. Występuje tu tylko obsługa preselekcyjna, także w systemie depot. Lokalizowane są przeważnie w sąsiedztwie uniwersalnych domów towarowych.

– Powszechny dom towarowy – wielobranżowy sklep preselekcyjny średniej klasy. Sklepy te są co najwyżej dwu poziomowe, a ich powierzchnia wynosi 1500 m². Oferują szeroki, lecz płytki asortyment artykułów masowo nabywanych. Rzadko kiedy prowadzą stoiska spożywcze. Zajmują średni i wysoki szczebel lokalizacyjny. Ceny kształtują się na niskim poziomie. Nie oferują dodatkowych usług.

– Problemowy dom handlowy – średnio- lub wielkopowierzchniowy sklep samoobsługowy z asortymentem jednej branży lub związanym z jakimś kompleksem potrzeb. Ich wielkość waha się w granicach 400-2000 m². Asortyment skierowany jest do określonej grupy odbiorców, artykuły z jednej branży. Najczęściej są to sklepy :

▪ budowlano-ogrodnicze, z materiałami do majsterkowania,

▪ elektryczne z dodatkiem AGD,

▪ obuwnicze,

▪ sportowe z artykułami związanymi z wypoczynkiem,

▪ meblowe,

▪ drogeryjne.

Zlokalizowane są w okołomiejskich ośrodkach handlowych, gdzie występuje duża koncentracja nabywców zmotoryzowanych, przyjeżdżających na rodzinne, cotygodniowe zakupy. Występuje tu samoobsługa, rzadko kiedy preselekcyjna metoda obsługi. Jednak personel jest dobrze wyszkolony i kompetentny. Ceny kształtują się na średnim poziomie. Występują tu często różnego rodzaju promocje. Występuje tu duży zestaw usług. Poczynając od serwisu gwarancyjnego i pogwarancyjnego, przez dostawy do domu, montaż, pokazy, aż po sprzedaż ratalną.

Ostatnią grupą są sklepy z pogranicza innych form handlu:[7]

– Kluby hurtowo-detaliczne – jest to rodzaj półhurtowego, dyskontowego domu towarowego. Sprzedaż nastawiona jest na artykuły nieżywnościowe. Choć jeśli jest to żywność to przede wszystkim świeża. Jest to zamknięta sieć dystrybucji. Członkami mogą być drobni detaliści, właściciele lokali gastronomicznych, a także indywidualni odbiorcy.

– Cash & carry – hurtowe placówki nastawione na obsługę drobnych detalistów, właścicieli lokali gastronomicznych, innych odbiorców hurtowych, a także odbiorców indywidualnych prowadzących jakąkolwiek działalność gospodarczą. Cechą charakterystyczną są przystosowane do wystawienia faktur stanowiska kasowe.

– Catalogue-showroom – jest to przybudówka do magazynu o powierzchni ok. 5000 m². W tym pomieszczeniu prezentowane są w katalogach dostępne towary, które można zamówić za pomocą odpowiednich formularzy. Są to przede wszystkim artykuły gospodarstwa domowego, elektronika, upominki, zabawki, wyroby jubilerskie. Jest to obsługa podobna do sprzedaży według wzorów. Zaletą są minimalne  ubytki towarowe.

– Phone-in-drive-in-store – w sklepie odbiera się towary uprzednio zamówione telefonicznie z katalogów.

– Sklepobus samoobsługowy – jest to autobus przystosowany do sprzedaży samoobsługowej. Zaletą jest ruchoma lokalizacja, dzięki czemu można podążać za popytem.

W Polsce w 1999 roku działało ok. 377 tyś sklepów[8], przy czym co trzeci był sklepem spożywczym. Ogólnie na polskim rynku punktów detalicznych oferujących artykuły żywnościowe kształtuje się tendencja spadkowa. Zmniejsza się liczba dużych, średnich, małych oraz specjalistycznych sklepów. Jest to wynikiem procesów koncentracji (rysunek 3.4.1). W Polsce konsumenci zaczynają robić zakupy w inny niż dotychczasowy sposób. Coraz częściej są to zakupy na cały tydzień. Polski konsument coraz bardziej przypomina konsumentów zachodnich, którzy są klientami „precyzyjnymi”. Zmniejsza się liczba odwiedzanych sklepów i częstotliwość dokonywania zakupów. Różnice w popularności miejsc zakupu produktów spożywczych w Polsce i Europie Zachodniej zaprezentowano w tabeli 1.1.2.

Tabela 1.3.2 Najpopularniejsze miejsca zakupu głównych produktów spożywczych w Polsce i w Europie

Miejsce Procent korzystających w Polsce Procent korzystających w Europie
Supermarkety w centrum miasta 22 46
Super- i hipermarkety na obrzeżach miasta i poza nim 14 41
Sklepy osiedlowe 89 50
Sklepy w centrach handlowych przy głównych ulicach miasta 13 17
Bazary 15 25
Sklepy wiejskie 2 5
Stacje benzynowe 2 4

Źródło: SAM, Rekordziści z koszykami, „Życie Handlowe”, 2000., nr 5, s. 34

W dzisiejszych czasach bardzo ważne jest dopasowanie odpowiedniej głębokości i szerokości asortymentu. Powszechnie stosowany dzisiaj mieszany asortyment polega na prowadzeniu kilku linii nie powiązanych ze sobą produktów. Taką formę działalności prowadzą między innymi hipermarkety. Ich głównym celem jest oferowanie wszystkich dóbr w placówce tak by wyeliminować potrzebę korzystania z innych sklepów. W Stanach Zjednoczonych hipermarkety nie cieszyły się powodzeniem, ale i na to znaleziono sposób. Tworzone są supercentra, które łączą w sobie sklep wielobranżowy i spożywczy, a także oferują różnego rodzaju rozrywki typu kina, lodowiska, kręgielnie, kawiarnie, restauracje typu „fast food” itp.. Asortyment mieszany jest bardzo atrakcyjny dla klientów. Ogranicza się w ten sposób czas zakupów i ilość sklepów, które trzeba by było odwiedzać.

W Polsce przybywa placówek wielkopowierzchniowych. Od 1998 roku do 1999 ich liczba zwiększyła się o ok. 46% zaś o 18 % wzrósł z 1999 na 2000 rok. Początkowo[9] 1993-1996 r. były to hipermarkety wolnostojące o wielkości 2500-5000 m². Ilość sklepów tego typu wynosiła 27. Lata 1999‑1998 były bardzo rozwijające dla sklepów tego rodzaju. Liczba ich zwiększyła się do 65. Zaczęły powstawać galerie – butique przy hipermarketach. Średnia wielkość zwiększyła się do 6000-14000 m². Zaś średnia wielkość galerii – butique wynosiła 2000-8000 m². Na lata 1999-2001 szacowany jest duży wzrost i rozwój sklepów wielkopowierzchniowych. Przewidywany jest wzrost powierzchni handlowych do 8000-18000 m², a galerii – butique ok. 10000-35000 m². Zaś ilość tych sklepów na koniec roku 2001 szacuje się na ok. 170. Największe zagraniczne sklepy wielkopowierzchniowe w Polsce są przedstawione na rysunku 2.3.2.Łącznie w krajach europejskich centra handlowe zajmują prawie 64mln m² (wliczane są tu sklepy powyżej 5 tyś. m² i posiadające co najmniej 10 sklepów lub punktów usługowych)[10]. Wielka Brytania i Francja zajmują pierwsze miejsce pod względem wielkości, każdy ok. 13,5mln m². Trzecie miejsce zajmują Niemcy, Hiszpania czwarte. Polska zajmuje 10 miejsce, a powierzchnia centrów handlowych wynosi 1193760 m². Jeśli jednak popatrzymy na ilość m² na 1000 mieszkańców to okazuje się że prymat wiedzie tu Szwecja (321) i Holandia (249), Francja 4 miejsce, a Wielka Brytania dopiero 5 miejsce. Polska zaś 19 miejsce z 31 m² na 1000 mieszkańców.

Do znaczących sieci międzynarodowych i mieszanych w na rynku polskim należą:[11]

  • Ahold – hipermarkety, supermarkety, sklepy dyskontowe, inne sklepy spożywcze,
  • Auchan (Auchan Polska, Robert) – hipermarkety, supermarkety, inne sklepy spożywcze,
  • Carrefour – hipermarkety, supermarkety,
  • Costcutter (system franchisingowy) – inne sklepy spożywcze,
  • Edeka – hipermarkety, supermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Leclerc Pergranso (zrzeszenie) – hipermarkety
  • Géant – hipermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Globi – supermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Hit Centrala usługowa – hipermarkety,
  • Intermarche ITM (zrzeszenie) – hipermarkety, inne sklepy spożywcze,
  • Jeronimo Martins Dystrybucja (Jumbo, Biedronka) – hipermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Major Julius Meinl – supermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Metro (Real) – hipermarkety,
  • Netto – sklepy dyskontowe,
  • PHS Interkontakt (Sama) – supermarkety, sklepy dyskontowe, inne sklepy spożywcze,
  • Rema 1000 (system franchaisningowy) – supermarkety, sklepy dyskontowe,
  • Rewe (Billa, Minimal) – hipermarkety, supermarkety,
  • Spar (system franchaisingowy) – supermarkety i inne sklepy spożywcze,
  • Tengelmann (Plus Discount) – sklepy dyskontowe,
  • Tesco (Tesco Polska, Savia) – hipermarkety, sklepy dyskontowe.

Do znaczących sieci spółek mieszanych (joint venturea) na rynku polskim zaś:

  • Alti – supermarkety, inne sklepy, spożywcze,
  • ETC Jahr Verlag – hipermarkety,
  • Frapo Dystrybucja – supermarkety, inne sklepy spożywcze,
  • „Społem” Zatoka – supermarkety, inne sklepy spożywcze.

Wielkość przedsiębiorstw można charakteryzować poprzez ilość punktów prowadzących sprzedaż detaliczną. Poniżej, w tabeli 1.2.3 przedstawione są dane GUS dotyczące struktury przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż detaliczną poprzez sieć sklepów w latach 1997 i 1998 (w %).

Tabeli 1.3.3 Struktura przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż detaliczną poprzez sieć sklepów w latach 1997 i 1998 (w %).

Liczba sklepów wyznaczająca wielkość przedsiębiorstwa 1997 1998
Do 2 98,47 98,53
3-10 1,23 1,2
11-20 0,23 0,20
Powyżej 20 0.07 0,07

Źródło: Koncepcja w handlu a współpraca producentów i dystrybutorów, pod red. M. Strużyckiego, Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji , Warszawa 2000, s. 121

Można zauważyć wzrost procenta liczby przedsiębiorstw posiadających do 2 sklepów. Zmniejszył się zaś odsetek przedsiębiorstw w grupach środkowych czyli 3-10 sklepów o 0,03% oraz 11-20 sklepów również o 0,03%. Stała liczba przedsiębiorstw w ostatniej grupie sugeruje, iż na Polskim rynku w 1998 roku nie pojawiło się żadne nowe przedsiębiorstwo o liczbie sklepów powyżej 20.


[1] J.Chwałek, Nowoczesny sklep, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s. 29

[2] Ibidem, s.117

[3] J. Chwałek, Nowoczesny sklep, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s.122

[4] J.Chwałek, Nowoczesny sklep, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s.128

[5] Ibidem, s.131

[6] J. Chwałek, Nowoczesny sklep, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s.133

[7] Ibidem, s.137

[8] Koncentracji c.d., „Handel”,  2000,  nr 3, s. 24

[9] Raport o handlu detalicznym, „Życie Handlowe”, 1999 r., nr 3, s.4.

[10] Rozwój centrów, „Handel”, 2000 r., nr 5, s. 40.

[11] Koncepcja w handlu a współpraca producentów i dystrybutorów, pod red. M. Strużyckiego, Instytut Rynku Wewnętrznego i Konsumpcji, Warszawa 2000, s. 46

Opakowanie a wartość marki

Poprzez opakowanie można podnieść wartość marki w oczach klientów, nadać jej konkretny wizerunek czy tożsamość, a tym samym wyróżnić spośród masy podobnych produktów. Wizerunek marki decyduje z kolei o sile więzi emocjonalnej łączącej ją z nabywcą a tym samym o jego  lojalności  (Sawicki, 2004).

Opakowanie ma za zadanie nie tylko przekonać kupującego do nabycia określonego produktu, ale także może spowodować wybór całkowicie innego niż ten, którego pozyskaniem klient był pierwotnie zainteresowany. W przypadku oceniania przez nabywcę dużego znaczenia nabiera umieszczenie na opakowaniu danych, które w zrozumiały i przekonywujący sposób przemawiałyby do konsumenta. Nabywca jednak o wiele bardziej ceni informację, która nie pochodzi od producenta, lecz ma charakter obiektywny i niezależny. Stąd wartościowym rozwiązaniem jest umieszczenie informacji o zdobytych, bądź opiniach powszechnie uznanych instytucji (Gaworski i Szamańska, 2006).

Do zakupu mogą zachęcić informacje o posiadanym przez producenta certyfikacie jakości ISO bądź znaku jakości Q, o zdobytych przez produkt nagrodach i wyróżnieniach lub specjalne znaki wyróżniające np. znak ,,Teraz Polska”. Informacje te powinny być zauważalne, ale nienatrętne (Ratajczak, 1998).

Wszystkie wymagania i ogólne zasady dotyczące opakowania są jak najbardziej aktualne w przypadku wszystkich rodzajów mleka fermentowanego. Wprowadzane do obrotu handlowego powinny być wyraźnie oznakowane, zawierając na etykiecie opakowania pełną, rzetelną informację dla zapewnienia jakości produktu i bezpieczeństwa konsumentów.

Wstęp pracy dyplomowej

Handel na świecie rozwinął się i rozwija bardzo szybko. Powstają nowe rodzaje placówek sprzedaży, które są coraz lepiej dostosowane do realiów rynkowych. Nowy styl życia, coraz dłuższy czas pracy wymuszają rozwój nowoczesnych technik sprzedaży. Powstają duże centra handlowe, w których można kupić praktycznie wszystko, od artykułów spożywczych po meble. Ponieważ placówki te cieszą się dużym powodzeniem coraz więcej powstaje ich w miastach i na obrzeżach.

Pierwsze sklepy samoobsługowe pojawiły się w Kalifornii w 1912 roku. Początkowo były to małe placówki, jednak z biegiem czasu zaczęły się one rozrastać, tworzyć filie.  W ten sposób powstały sieci handlowe.

W Polsce supermarkety znane są już od lat 60-tych ubiegłego stulecia, jednak swą obecną rolę i charakter zyskały dzięki wydarzeniom po roku 1989. Zmiana sytuacji politycznej, a także otwarcie naszego kraju na rynki zagraniczne zaowocowała pojawieniem się wielu nowych inwestorów. Dzięki dużej liberalizacji w gospodarce, Polska stała się bardzo atrakcyjnym krajem dla zagranicznych sieci handlowych. Dużym problem stało się określenie  odpowiedniej lokalizacji.

Odpowiednia miejsce lokalizacji sklepu  jest elementem pierwotnym, który wymusza dostosowanie pozostałych instrumentów strategii handlowej, gdyż jest to jeden z głównych czynników wpływających na sukces w handlu. Dlatego też zaczęto prowadzić na ten temat badania. Pierwsze z nich przeprowadzono w 20-tych latach XX wieku w Stanach Zjednoczonych. W.J. Reilly zapoczątkował te prace swym pionierskim zastosowaniem zasad fizyki newtonowskiej. Stworzył on Prawo Grawitacji Handlu Detalicznego, które przez lata ewoluowało a kolejni ekonomiści udoskonalali lub dostosowywali do nowych warunków gospodarczych.

Problemem badawczym pracy jest analiza lokalizacji już istniejących placówek wielkopowierzchniowych w Krakowie oraz wyznaczenie optymalnej lokalizacji sklepu wielkopowierzchniowego dla trzech krakowskich dzielnic.

Rozdział pierwszy poświęcono rozwojowi handlu i rodzajom placówek  sprzedaży detalicznej, ze szczególnym uwzględnieniem placówek wielkopowierzchniowych. Przedstawiono także sposoby i rodzaje koncentracji sklepów.

Rozdział drugi przedstawia rozwój przestrzenny Krakowa. Zaprezentowano tu miasto pod względem budownictwa mieszkaniowego, komunikacji oraz gospodarki przestrzennej. Znajduje się tu też analiza wpływu placówek wielkopowierzchniowych na różnego rodzaju aspekty miejskie. Opisane są w tym rozdziale także wszystkie sklepy wielkopowierzchniowe istniejące w Krakowie, oraz placówki im towarzyszące, zwiększające ich atrakcyjność.

Rozdział trzeci poświęcony został metodom określania rzeczywistych rejonów dokonywania zakupów, analizy potencjału przestrzennego oraz innym pozwalającym określić zasięg oddziaływania placówek. Zaprezentowano tu również wyniki badań własnych przedstawionym metodami. Badania przeprowadzone zostały na trzech krakowskich placówkach wielkopowierzchniowych Real, Géant oraz KrakChemia, w ujęciu trzech dzielnic: Prądnik Czerwony, Czyżyny i Grzegórzki.

W rozdziale czwartym zaprezentowano metodę optymalizacji lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej. Wyznaczone zostało miejsce zapewniające maksymalne przyciąganie klientów z trzech dzielnic Krakowa, które brane były pod uwagę w poprzednim rozdziale.

Praca została zrealizowana w oparciu o literaturę krajową, internet oraz dane  uzyskane z Urzędu Miasta Krakowa.

Ogólne konkluzje dotyczące wyników przeprowadzonych badań zaprezentowano w zakończeniu.

Promotion-mix jako element kompozycji marketingowej

Marketing to dziedzina nauki, która wyrosła na przełomie XIX i XX wieku na podstawie obserwacji działania przedsiębiorstw. Marketing nie jest zbiorem suchych teorii, wymyślonych zasad, jest tylko uogólnionym doświadczeniem praktycznych sposobów postępowania setek tysięcy przedsiębiorstw, które dzięki marketingowi uzyskały i uzyskują przewagę konkurencyjną i sukcesy na rynkach krajowych i w międzynarodowej rywalizacji gospodarczej[1].

W literaturze istnieje wiele definicji marketingu. Amerykańskie Stowarzyszenie Marketingu, które zrzesza specjalistów z dziedziny marketingu definiuje marketing jako „proces planowania i wdrażania koncepcji, obejmującej wycenę, promocję i dystrybucję idei, dóbr i usług w celu stworzenia transakcji wymiany, które zaspokajają cele indywidualne i organizacyjne”[2].

Podstawowym warunkiem opracowania skutecznej strategii marketingowej jest nie tylko zdobycie wiedzy na temat potrzeb, pragnień i motywów kierujących zachowaniem nabywców, ale także dobór instrumentów, przy pomocy których może skutecznie oddziaływać na obrany rynek docelowy. Kompozycja instrumentów marketingowych, za pomocą których przedsiębiorstwo oddziałuje na rynek to marketing mix. Jest on kompozycją, złożoną z czterech elementów określanych w terminologii angielskiej formułą 4P i obejmuje:

  1. Produkt (product) – dobro, usługa lub pomysł mający zaspokoić potrzeby konsumenta, jest to zbiór korzyści dla nabywcy;
  2. Cenę (price) – wartość, na którą jest wymieniany dany produkt;
  3. Dystrybucję (place) – sposób dostarczenia produktu do rąk konsumenta;
  4. Promocję (promotion) – środek wymiany informacji między nabywcą a sprzedawcą o cechach merytorycznych produktu, w celu przekonania docelowych nabywców do zakupu.

Promocja, czwarty element marketingu mix, mimo że stanowi integralną część strategii marketingowej, posiada swoistą odrębność funkcjonalną i narzędziową. Promocja wymieniana jest na czwartym miejscu po produkcie, cenie i dystrybucji, gdyż podejmowanie działań promocyjnych jest od tych elementów uzależnione. W tym rozdziale przedstawiono promocję jako podstawowe narzędzie komunikacji przedsiębiorstwa z szeroko rozumianym otoczeniem.


[1] T. Sztucki: „Marketing. Sposób myślenia, system działania”; AW Placet Warszawa 1996, s. 40.

[2] K. Przybyłowski, S. Hartley, R. Kerin, W. Rudelius: „Marketing”; Dom Wydawniczy ABC 1998, s. 8.

Etapy procesu badania marketingowego

Powstawanie badania marketingowego składa się z następujących etapów:

  1. Określenie problemu badawczego
  2. Formułowanie hipotez
  3. Opracowanie planu badań
  4. Wybór metod gromadzenia danych
  5. Analiza i interpretowanie danych
  6. Sporządzenie raportu z badań

Proces badania marketingowego obejmujący powyższe etapy przedstawiam poniżej

Określenie problemu badawczego

Etap ten w dużej mierze decyduje o powodzeniu całości badań. Przede wszystkim trzeba tutaj odróżnić problem od jego objawów.
Na przykład spadek dochodu może być postrzegany jako problem, a tymczasem jest tylko jego symptomem. Dlatego też poszukując problemu poprzez dokładną analizę przyczyn spadku dochodu(np. niekonkurencyjność ceny, brak reklamy), szukamy faktycznego problemu.
Decydent musi prawidłowo zrozumieć istoteę problemu badawczego, gdyż analityk na tej podstawie okresla potrzeby informacyjne i ograniczenia, które należy następnie uwzględnić.

Formułowanie hipotez

Hipoteza - jest przypuszczeniem, orzeczeniem pewnych zjawisk, opartym na prawdopodobieństwie, pomagająca wyjaśnić i zrozumieć problem. Wymaga jednak sprawdzenia
Tworzy ona zatem możliwą odpowiedź na pytania postawione w badaniach. Powinna być postawiona w sposób umożliwiający jej sprawdzenie.
Hipotezy formułujemy według istniejących teorii, wiedzy dostępnej w danej dziedzinie i rezultatów wcześniejszych badań. Hipoteza może mieć różne znaczenie. Zarówno pozwala budować strukturę problemu, jak i wyznaczyć kierunek w badaniach oraz w analizie rezultatów

Opracowanie planu działań

Podstawowe decyzje podejmowane na etapie opracowywania planu badań obejmują:

  • Wybór typu badań
  • Wybór zmiennych do obserwowania i pomiaru
  • Wybór źródeł informacji
  • Wybór metod gromadzenia i rejestrowania informacji
  • Wybór instrumentów pomiarowych oraz metod analizy informacji

Ze względu na funkcje spełniane przez badania stosuje się następujący podział:

  • Badania eksploracyjne
  • Badania opisowe
  • Badania przyczynowo-skutkowe

Wybór metod gromadzenia informacji

Metody i techniki gromadzenia informacji, które znajdują zastosowanie w badaniach marketingowych opisaliśmy TUTAJ

Analizowanie i interpretowanie danych

Dane pochodzace z badań powinny być odpowiednio przetworzone, aby mogły się stać przedmiotem analizy.
Etapy analizy danych przedstawia następujący rysunek:
[Źródło W.G. Zikmund: Op. sit.]

Edycja – jest to procedura, w której sprawdza się czy dane są kompletne, logiczne i zebrane zgodnie z instrukcją
Kodowanie – proces identyfikacji i weryfikacji każdej odpowiedzi poprzez przyznanie jej kodu, co umożliwia przekazanie zebranego materiału do komputera.
Tabulacja – polega na sporządzeniu tabel lub innych tego typu tablic, gdzie umieszcza się poukładane, kolejne dane
Analiza – zespół czynników mających na celu charakterystykę badanego zjawiska, ze względu na liczbę badanych zmiennych analizę dzieli się na:
– jednoczynnikową
– dwuczynnikową
– wieloczynnikową

Sporządzenie raportu z badań

Raport jest to prezentacja wyników. Ukazuje ona w wyczerpujący sposób odkrycia badawcze. Podstawowe znaczenie raportu ma część w której przedstawia się rezultaty oraz wnioski i zalecenia. Do prezentacji używa się form tekstowych, tabelarycznych i graficznych.

Strategie rozwoju

Jak pokazują badania rynkowe, „Ruch” Chorzów SSA jest w skali kraju jednym z nielicznych klubów, które posiadają sformalizowaną strategię rozwoju, oraz kadrę organizacyjną będącą w stanie sprostać wyzwaniom nowoczesnego rynku widowisk sportowych (przykładem niniejszy plan rozwoju).

Zasadnicze zmiany społeczno-gospodarcze zachodzące w Polsce wymuszają konieczność dostosowania się klubów sportowych, działających jako sportowe spółki akcyjne do twardych wymogów rynku. W obecnej sytuacji, w której finansowanie piłki nożnej uprawianej wyczynowo ze środków budżetowych został znacznie ograniczone, a niski poziom piłki nożnej i brak sukcesów na arenie międzynarodowej spowodowały ograniczenie politycznego poparcia dla tej dyscypliny kluby sportowe zmuszone zostały do znacznej modyfikacji zasad funkcjonowania i podjęcia rywalizacji na tworzącym się (rynku usług sportowych. Dlatego w obecnej sytuacji celem klubu sportowego musi być „produkcja” atrakcyjnego towaru, jego promocja i sprzedaż. Towarem, który wytwarza, promuje i sprzedaje klub sportowy jest widowisko sportowe, które tworzy cały zespół sportowy, reprezentujący wysoki poziom i grający nowocześnie. Uzależnienie dopływu środków na przetrwanie klubu od poziomu sportowego i widowiskowej nowoczesnej gry, stanowi naturalne źródło motywowania do sprawnej realizacji wyznaczonych celów komercyjnych. Wymusza to racjonalizacje i ekonomizację działań SSA i co ważne precyzyjne określenie zadań, które w zależności od przyjętej strategii rozwoju posiadają różną rangę.

Pamiętając o wizji i misji klubu, główne zadania sportowej spółki akcyjnej to:

  • Tworzenie i utrzymanie zespołu reprezentującego atrakcyjną dla sympatyków i mediów grę poprzez:
    1. pozyskiwanie i sprzedaż zawodników,
    2. zestawienie zespołu zgodnie z przyjętą koncepcją,
    3. aktywizowanie zawodnikami podczas gry i treningu.
  • Tworzenie i utrzymywanie źródeł pozyskiwania zawodników, w tym:
  1. stworzenie systemu edukacji młodzieży z uzdolnieniami do gry w piłkę nożną;
  2. opracowanie systemu współpracy z klubami sportowymi reprezentującymi różny poziom sportowy;
  3. opracowanie systemu monitoringu rynku zawodników w kraju i za granicą.
  • Tworzenie „oprawy” i sprzedaż widowiska sportowego sponsorom, bezpośrednio lub pośrednio poprzez media.

Zarządzanie klubem sportowym jest działaniem polegającym na pozyskiwaniu zasobów i dysponowaniu nimi zgodnie z założonymi celami i wyznaczonymi zadaniami. Różnorodne cele realizowane przez klub sportowe niestabilne, zmieniające się otoczenie sportowe i gospodarcze sportowej spółki akcyjnej oraz prawidłowości wyznaczające ograniczony     czas „życia” zespołu sportowego powodują, że budowanie„Ruch” Chorzów SSA jest przedsięwzięciem złożonym o charakterze dynamicznym, wymagającym przejawiania ciągłej inwencji, a także nastawienia na wprowadzenie zmian, innowacji i stosowania różnych wariantów zarządzania. Zarządzanie strategiczne klubem sportowym to kompleksowe dysponowanie jego zasobami wpływające na zakres realizacji różnych zadań.

Sytuacja finansowa i popularność klubu zależy głównie od poziomu sportowego reprezentowanego przez klub oraz atrakcyjności tworzonego widowiska sportowego. W zależności od aktualnej pozycji na rynku krajowym usług sportowych, sytuacji kadrowej, finansowej i sprzętowo-bazowej „Ruch” Chorzów SSA może przyjąć jeden z typów zarządzania strategicznego:

  1. Zarządzanie intensywnym rozwojem klubu,
  2. Zarządzanie ekstensywnym rozwojem klubu,
  3. Zarządzanie stabilizowaniem klubu,
  4. Zarządzanie regresją klubu.

Znajomość tych strategii ułatwia dobór i ukształtowanie indywidualnych strategii zarządzania. Po drugie – łatwiej zrozumieć i przewidzieć zachowanie innych sportowych spółek akcyjnych, co ma znaczenie dla skutecznego konkurowania lub współpracy z nimi. Po trzecie – ułatwia określenie uwarunkowań sportowych, ekonomicznych i organizacyjnych.

Ad.1.

Okres niezbędny dla realizacji tych strategii to okres 1- 3 lat. Polega on na dążeniu do osiągnięcia w stosunkowo krótkim czasie znacznego wzrostu poziomu sportowego reprezentowanego przez klub        i wzrost atrakcyjności tworzonego widowiska sportowego. Miarą rozwoju jest oczywiście awans klubu w rozgrywkach w okresie 1 – 3 cykli rozgrywkowych, oraz wzrost popularności i zainteresowania społecznego klubem, szersze prezentowanie go w mediach i wzrost sympatyków regularnie uczestniczących w widowiskach sportowych. Zarządzanie intensywnym rozwojem klubu jest strategią najbardziej ryzykowną, lecz też najbardziej ambitną. Zwykle nie umożliwia ona zachowania marginesu błędu, ani nie daje drugiej szansy. Jeśli jednak zakończy się sukcesem, przynosi duże efekty. Zarządzanie intensywnym rozwojem klubu możliwe jest dzięki znacznym środkom finansowym.   Zatrudnienie za stosunkowo duże wynagrodzenie zawodników, trenerów w krótkim czasie, może spowodować awans sportowy i wzrost atrakcyjności klubu wśród mediów, sponsorów i kibiców.

Ad.2.

Czas realizacji tej strategii wynosi od 4 do 8 lat. Zarządzanie ekstensywne polega na dążeniu do znacznego wzrostu poziomu sportowego reprezentowanego przez klub i wzrostu atrakcyjności widowiska w stosunkowo długim okresie. Miarą rozwoju jest osiągnięcie podobnych celów jak w przypadku intensywnego rozwoju, przy czym zakłada się dłuższy okres osiągania celów. Należy podkreślić, że nieliczne kluby sportowe zdolne są do zarządzania intensywnym rozwojem w dłuższym okresie. Zdecydowana większość klubów stosuje mniej wymagające strategie, próbując osiągnąć awans, przynajmniej częściowo, starając się poznać jak najwcześniej wyniki działań, np. widowiskowej organizacji gry, nowych form sprzedaży widowiska czy też transferowania zawodników. Przewaga zarządzania ekstensywnym rozwojem może mieć źródło w niższych kosztach tworzenia widowiska sportowego. Można je uzyskać dzięki obniżonym i zróżnicowanym płacom, niższym kosztom przygotowania zawodników itd. Wymusza to m.in. troskę o rozwój własnej kadry, w tym własnych zawodników. Ten typ zarządzania wymusza stworzenie w klubie jednostki organizacyjnej, której celem jest edukowanie uzdolnionych piłkarzy. Ważnym elementem jest też podjęcie systematycznej współpracy z klubami z niższych klas rozgrywkowych. Są to, bowiem dwa główne źródła dopływu nowych graczy do klubu.

Sponsoring we współczesnych spółkach ogrywa olbrzymia role w pozyskiwaniu znaczących środków zarówno na bieżącą działalność jak i na rozwój. Wynika to z faktu, że środki uzyskane z transferów graczy ciągle maleją.

Ad.3.

Czas realizacji tej strategii ustalony jest przez klub w zależności od potrzeb. Polega ona na dążeniu do utrzymania aktualnego poziomu sportowego i zainteresowania środowiska klubem. Miarą poziomu sportowego jest utrzymanie klubu w określonej klasie rozgrywkowej i stabilność zainteresowania środowiska. Ten typ zarządzania preferowany jest, gdy w miarę ustabilizowany jest fundusz pochodzący ze stałych środków finansowania:

  • mecenat lub sponsoring lokalnych firm,
  • sprzedaż biletów i karnetów,
  • pojedyncze transfery zawodników.

Ad.4.

Strategia ta stosowana jest, gdy klub sportowy chce lub musi ograniczyć zasięg swoich działań, aby przetrwać trudny dla niego okres i odwrócić negatywne trendy. Regresja może przebiegać kilka lat, może tez przebiegać intensywnie do upadłości włącznie. Regresja przejawia się stałym obniżeniem poziomu sportowego i spadkiem zainteresowania ze strony mediów, sympatyków i sponsorów. Zarządzanie tego najczęściej jest wynikiem utraty strategicznego sponsora lub błędu w polityce transferowej.

Metody gromadzenia materiału do badań marketingowych

W badaniach marketingowych prawidłowy wybór metody badawczej jest uwarunkowany wyjściowym, posiadanym przez nas stanem wiedzy. W szczególności dobrą znajomością zarówno istniejących źródeł, informacji, jak i metod uruchamiających nowe źródła danych.

Źródłowe podstawy badań marketingowych są dwojakiego rodzaju:

1. Teoretyczne – Umożliwiające pomiar, ocenę i interpretację zebranych danych, są to m.in. modele, normy, schematy postępowania, prawidłowości, reguły wnioskowania itp.

2. Empiryczne – zbiory danych stanowiące właściwą podstawę badań, które mogą mieć charakter pierwotny (bezpośredni) lub wtórny (pośredni).

W badaniach marketingowych konieczne jest łączenie obu rodzajów źródeł, bowiem nie jest możliwe gromadzenie, opracowywanie i analiza informacji bez znajomości reguł teoretycznych i metodologicznych.

Źródła empiryczne mogą mieć dwojaki charakter: makroekonomiczny i mikroekonomiczny. Żródła makroekonomiczne opisują zjawiska i procesy zachodzące w naszym makrootoczeniu, mikroekonomiczne opisują zjawiska w np. naszym przedsiębiorstwie i jego najbliższym otoczeniu.

Jak wiemy źródła informacji to źródła pierwotne i źródła wtórne
Informacje ze źródeł pierwotnych można uzyskać obserwując bezpośrednio ludzi lub odpowiednie miejsca albo przez komunikację bezpośrednią i pośrednią z właściwymi osobami. W badaniach marketingowych najczęściej wykorzystuje się następujące metody: obserwacje, wywiady, ankiety, metody projekcyjne, metody heurystyczne
Prawidłowe zastosowanie metod i technik badań bezpośrednich wymaga dobrej znajomości zalet i wad każdej z nich.

Pomiarem źródeł wtórnych (w sensie ogólnym) nazywamy zbieranie poszukiwanych danych będących wynikiem pomiarów pierwotnych lub wtórnych przeprowadzonych uprzednio przez określone osoby lub instytucje do innych celów. Źródła te dzielimy na wewnętrzne i zewnętrzne

ciąg dalszy tej pracy dyplomowej nastąpi